مواد شيميايي همهجا به چشم ميخورد و در زندگي ما كاربردهاي زيادي دارد؛ در تصفيه آب آشاميدني، محصولات كشاورزي و امور خانه داري. با اين همه، همين مواد اگر به شكلي اصولي استفاده نشود و يا بطور نادرست درطي مراحل توليد، ذخيرهسازي، حمل و نقل و يا مصرف در محيط منتشر شود، مي تواند براي انسان و محيط زيست خطرآفرين باشد. مواد خطرزا به شكلهاي مختلف ميتواند باعث مرگ، مصدوميت جدي و بروز عوارض در درازمدت بر روي سلامتي و همچنين آسيب به ساختمانها، منازل و ساير اموال شود. کارخانجات سازنده موادشيميايي خود يكي از منابع خطرزا هستند. از ساير منابع خطر ميتوان به پمپ بنزينها، بيمارستانها و محلهاي تخليه و دفع موادخطرزا اشارهكرد. موادخطرزا به شكل مواد منفجره، مواد قابل اشتعال، سموم و نيز مواد راديواكتيو وجود دارد كه در نتيجه حادثه حين حمل و نقل و يا سانحه شيميايي در كارخانه، در محيط آزادميشود.
اقدامات قبل از انتشار مواد شيميايي پرخطر
قبل از هرچيز يك روكش پلاستيكي، نوارلوله و قيچي به كيف امداد خود اضافه كنيد.
اقدامات حين انتشار مواد شيميايي پرخطر
براي كسب اطلاعات بيشتر در مورد مسيرهاي تخليه، پناهگاههاي موقت و يا روش انجام آن گوش به زنگ اخبار راديو و تلويزيونباشيد.
تا زمانيكه ميزان آلودگي كم نشده از منطقه خطر دور باشيد. درضمن، يادتان باشد كه بعضي از مواد شيميايي فاقد بوهستند.
اگر از شما خواسته شده كه محل را ترككنيد:
بلافاصله اين كار را انجام دهيد.
از مسيرهاي توصيهشده توسط مقامات حركتكنيد، چراكه گذر از ميانبرها امن نيست.
آلودگي موجود درخانه را با بستن تمام پنجرهها، هواكشها و خاموشكردن فنها به حداقل برسانيد.
لوازم و كيف نجات را كه از قبل آماده كردهايد را با خود برداريد.
كمك به افراد نيازمند ازجمله بچهها، سالخوردگان و افراد معلول را فراموش نكنيد.
اگر در فضاي بيرون گرفتارشدهايد:
درفضايي خلاف جهت باد و در يك بلندي قرار بگيريد.
سعيكنيد دستكم يك كيلومتر از منطقه آسيبديده دورشويد و به ديگران نيز كمك كنيد تا خود را از مسير و صحنه حادثهدوركنند.
هرگز به مواد و مايعات ريختهشده، بخار و مه موجود در هوا و يا رسوب موادشيميايي دست نزنيد و يا از ميان آنها عبور نكنيد.
گاز، دود و بخارها را استنشاق نكنيد.
درحاليكه محل را ترك ميكنيد دهان خود را با پارچهاي بپوشانيد.
از مجروحين حادثه تا زمان شناسايي موادپرخطر دوربمانيد .
اگر در وسيلهنقليه قرار داريد:
خودرو را متوقف كرده، در جستجوي سرپناه در يك ساختمان مناسب باشيد.
اگر ناچار به ماندن در خودرو هستيد پنجرهها و دريچههاي خودرو را بسته نگهداريد و دستگاه تهويه و بخاري را ببنديد.
اگر از شما خواسته شده در داخل منزل بمانيد:
تمامي درها و پنجرههاي بيروني را قفل كنيد.
دستگاه تهويه، شومينه و ساير درهاي داخلي را در صورت امكان ببنديد.
دستگاه تهويه را خاموش كنيد.
به اتاق امني كه از قبل مهيا كردهايد برويد.
اين اتاق بايد از سطح زمين بالاتر و كمترين روزنه را داشته باشد.
روزنهها و شكافهاي زير در و پنجرهها را با استفاده از حولههاي مرطوب و يا پوششهاي پلاستيكي و نوارهاي لوله درزگيري كنيد.
همچنين درزهاي پنجرهها، دستگاههاي تهويه، فنهاي خروجي آشپزخانه و فر خوراكپزي و خشككن را با نوار لوله و روكشهاي پلاستيكي، كاغذهاي مومي و ورق آلومينيوم بگيريد.
از موادي مثل نوار لوله براي پوشاندن سوراخها، روزنهها و شكافهاي اتاق استفاده كنيد.
اگر گاز و يا بخار بطريقي وارد اتاق شده است سعي كنيد با استفاده از يك حوله يا پارچه نفس كوتاه بكشيد.
از خوردن يا آشاميدن هر نوع غذا يا آبي كه احتمال آلودگي دارد خودداري كنيد.
اقدامات بعد از انتشار مواد شيميايي پرخطر
تنها درصورتيكه مقامات اعلامكردند كه محل امن است به منزل خود بازگرديد.
پنجرهها و دريچهها را بازكنيد و فنها را براي تهويه روشن كنيد.
از مقامات و مسئولين محلي خود در رابطه با نحوة تميزكردن زمين و اموال از آلودگي كمك و راهنمايي بگيريد.
ممكن است از شما بخواهند كه دوش بگيريد و يا خواسته شود كه از آب دور بمانيد و يا كار ديگري را انجام دهيد.
به محض مشاهده علايم و نشانههاي غيرمعمول در بدن درپي درمان باشيد.
لباسها و كفشهايي كه در معرض آلودگي بودهاند را در محل محافظتشده و غيرقابل نفوذي قراردهيد و نگذاريد با ساير موادتماس پيداكنند.
به هركسيكه در تماس با شماست هشدار دهيد كه ممكن است شما در معرض مواد سمي قرار گرفته باشيد.
درصورت مشاهده هرنوع بخار و يا ساير مواد خطرزا اورژانس منطقه و محل خود را باخبر كنيد.
منبع اصلی : http://helal-uast.ac.ir | 
